Dermoskopi Nedir? Ben Muayenesi ve Takibi

Dermoskopi nedir, dermatolog neyi değerlendirir?

Dermoskopi, “dermatoskop” adı verilen el tipi veya dijital bir optik cihazla cildin büyütülerek incelenmesidir. Cilt yüzeyindeki ışık yansımasını azaltan polarize ışık ya da temas sıvısı sayesinde epidermis ve yüzeysel dermisteki bazı yapılar daha görünür hale gelir.

Dermatolog; pigment ağları, nokta ve kümeler, çizgiler, yapısız alanlar, mavi-beyaz renkler, damar tipleri, folikül açıklıkları ve lezyonun simetrisi gibi çok sayıda bulguyu birlikte yorumlar. Tek bir siyah nokta, renk veya bilgisayar puanı tek başına “iyi huylu” ya da “kanser” tanısı koydurmaz.

Dermoskopi nasıl çalışır ve muayene sırasında ne hissedilir?

Cihazın optik sistemi lezyonu büyütür; polarize ışık veya ciltle cihaz arasındaki yansımayı azaltan sıvı-jel, yüzey altı yapıların seçilmesini kolaylaştırır. Temaslı incelemede cihaz cilde nazikçe değebilir; temassız incelemede arada mesafe kalır. İşlemde iğne, kesi veya iyonizan radyasyon kullanılmaz.

Ojeler, yoğun makyaj, kapatıcı, bronzlaştırıcı ürün veya geçici dövme incelemeyi zorlaştırabilir. Muayeneye gelirken ilgili alanı mümkünse temiz bırakın; tırnak lezyonu varsa ojenizi önceden çıkarın. Saçlı deri değerlendirmesinde saçı çok yoğun sabitleyiciyle şekillendirmemek görüntüyü kolaylaştırır.

Dermoskopi hangi lezyon ve hastalıklarda kullanılabilir?

El dermoskopisi, dijital dermoskopi ve tüm vücut fotoğrafı aynı şey midir?

Bu yöntemler birbirini tamamlayabilir; ancak aynı bilgiye sahip değildir. Hangi yöntemin yararlı olduğu ben sayısı, atipik görünüm, kişinin riski ve izlenecek değişim türüne göre belirlenir.

Dijital takip “şüpheli lezyonu bekletme” yöntemi değildir. Klinik ve dermoskopik olarak çıkarılması gereken lezyon fotoğraflanıp aylarca izlenmez. Takip; hemen biyopsi gerektirmeyen, fakat değişim açısından karşılaştırmanın karar değerini artıracağı seçilmiş lezyonlarda kullanılır.

ABCDE kuralı ve “çirkin ördek yavrusu” işareti nedir?

ABCDE kuralı melanom açısından uyarıcı değişiklikleri hatırlamaya yardımcı olur; tek başına tanı testi değildir. Bazı melanomlar tüm harflere uymaz, bazı iyi huylu benler ise birden çok ölçütü taşıyabilir. En önemli unsur çoğu zaman E: evolution, yani değişimdir.

“Çirkin ördek yavrusu” işareti, kişinin diğer benlerinden belirgin biçimde farklı görünen lezyonu anlatır. Çok koyu bir ben açık renkli benler arasında; açık pembe bir lezyon koyu benler arasında farklı olabilir. Bu yaklaşım, kişiye özgü örüntüyü dikkate alır.

Kimler ben muayenesi ve dermoskopik değerlendirme yaptırmalı?

Değişen ya da şüpheli bir lezyonu olan herkes değerlendirilebilir. Düzenli kontrol gereksinimi ise kişinin ben sayısı ve görünümü, cilt tipi, güneş/solaryum öyküsü, kişisel ve ailevi deri kanseri öyküsü, bağışıklık durumu ve önceki patoloji sonuçlarına göre belirlenir.

Açık ten ve kolay yanma riski artırabilir; ancak koyu tenli kişilerde de melanom ve diğer deri kanserleri görülür. Avuç, ayak tabanı, tırnak, ağız ve genital alan dahil güneş görmeyen bölgelerde de şüpheli lezyon gelişebilir.

Dermoskopik ben muayenesi nasıl ilerler?

Randevu yalnız tek bir lezyon için alınmış olsa bile, benin kişinin diğer lezyonlarıyla karşılaştırılması tanısal değer taşıyabilir. Muayenenin kapsamı yakınmaya ve riske göre belirlenir; tam cilt muayenesi yapılacaksa mahremiyet korunarak bölgeler sırayla incelenir.

Dermoskopik takip ne sıklıkla yapılır?

“Herkes yılda bir ben kontrolü olmalı” biçiminde tek bir aralık tüm kişiler için doğru değildir. Kontrol zamanı; önceki melanom veya deri kanseri, ben sayısı, atipik lezyonlar, aile öyküsü, bağışıklık baskılanması, güneş hasarı ve kaydedilen lezyonun özelliklerine göre belirlenir.

Takibe gelmemek, dijital izlemi anlamsızlaştırır. Önerilen aralıkta kontrol sağlayamayacaksanız bunu hekimle konuşun; belirsiz lezyonda takip yerine doku tanısı daha uygun olabilir. Öte yandan tüm benleri sırf kontrol kaygısıyla çıkarmak melanomu önleyen standart bir yöntem değildir.

Ben ne zaman alınır veya biyopsi yapılır?

Lezyonun klinik ve dermoskopik yapısı melanom ya da başka deri kanseri kuşkusu oluşturuyorsa, tanıya uygun teknikle doku alınması önerilebilir. Melanom şüphesinde mümkün olduğunda lezyonun tamamını yeterli derinlikte çıkaran eksizyonel biyopsi tercih edilebilir; anatomik bölge veya lezyon boyutu yöntemi değiştirebilir.

Kozmetik nedenle alınacak bir benin de işlem öncesi tanısı konmalı ve uygun görülen doku patolojik incelemeye gönderilmelidir. Pigmentli lezyonu tanısız lazerle “silmek”, doku örneğini ortadan kaldırabilir ve sonraki değişimin takibini zorlaştırabilir. Ayrıntılar için ben aldırma İzmir sayfasını inceleyin.

Evde cilt kontrolü nasıl yapılabilir?

Kendi cilt kontrolü profesyonel muayenenin yerine geçmez; iki randevu arasındaki yeni veya değişen lezyonu fark etmeye yardımcı olur. İyi aydınlatılmış ortam, boy aynası, el aynası ve gerektiğinde bir yakının yardımı kullanılabilir.

Bir benin fotoğrafta büyük görünmesi kamera açısı ve mesafeden kaynaklanabilir. Ev fotoğrafı değişim öyküsünü destekler; kesin milimetrik ölçüm veya dermoskopik karşılaştırma sağlamaz. Şüphe halinde fotoğraf göndermekle yetinmeyin, yüz yüze muayene planlayın.

Dermoskopi neleri yapamaz?

Muayene sonrası “iyi huylu” denilen bir lezyon daha sonra belirgin değişirse önceki sonuç gerekçesiyle görmezden gelinmemelidir. Yeni klinik bilgi yeni değerlendirme gerektirir.

Dermoskopi ve ben muayenesi ücreti nasıl belirlenir?

Ücret; tek lezyon değerlendirmesi ile risk temelli kapsamlı cilt muayenesi, dijital görüntü kaydı, karşılaştırma ve gerekiyorsa biyopsi planının kapsamına göre değişebilir. Biyopsi, cerrahi çıkarma ve patoloji incelemesi muayeneden ayrı işlemlerdir.

Randevu alırken tek bir değişen lezyon mu, çok sayıda ben için genel değerlendirme mi istediğinizi ve önceki melanom-deri kanseri öykünüzü belirtin. Güncel muayene bilgisi için iletişim sayfasından kliniğe ulaşabilirsiniz.

Uzm. Dr. Sedef Demirer ile dermatolojik değerlendirme